İbn Tûmert'in Haber Tasavvuru ve Nas Yorumu

İslâm düşünce tarihinde Mağrib'in ilmî ve siyasî dönüşümünde belirleyici bir rol üstlenen İbn Tûmert, çoğunlukla Muvahhidler Devleti'nin kurucusu, mehdîlik iddiası ve siyasî faaliyetleri üzerinden ele alınmıştır. Bu çalışma ise onun daha az incelenen ilmî yönüne odaklanarak haber nazariyesini ve nasları anlama biçimini bütüncül bir çerçevede değerlendirmektedir. İbn Tûmert'in mütevâtir ve âhâd habere yaklaşımı, haberin bilgi değeri, râvide aradığı şartlar ve ihtilâfü'l-hadise ilişkin görüşleri klasik hadis usulü literatürüyle karşılaştırmalı biçimde incelenmektedir. Bunun yanında nasları yorumlarken başvurduğu ihtiyat, kıyas, hakikat-mecaz ayrımı, literal anlam, istishâb, cem‘ ve te'lîf, tahsis ve tercih gibi yöntemler ele alınmaktadır. Eser, İbn Tûmert'in hadis ve nas anlayışını yalnızca teorik bir mesele olarak değil, dönemin ilmî, mezhebî ve sosyo-politik şartlarıyla ilişkili bir düşünce sistemi olarak ortaya koymakta; onun Mağrib ilim geleneğindeki özgün konumunu görünür kılmaktadır. Böylece çalışma, İbn Tûmert'in dinî bilgiyi temellendirme biçimi ile fıkhî ve kelâmî yorumlarını aynı düşünsel zeminde buluşturarak literatürdeki önemli bir boşluğu da doldurmayı amaçlamaktadır.