Nikâh ve Talâk Fetvaları

Osmanlı ilmiyesinin en üst mevkiinde bulunan şeyhülislâmların kendilerine sorulan meselelere verdikleri cevaplar, toplum hayatında meydana gelen hukuki olaylar ve meri hukuk sisteminin bu olaylara yönelik tutumu hakkında birinci elden veri sunan tarihsel belgelerdir. 17. yüzyılın ilk yarısında iki ayrı dönemde sekiz buçuk sene kadar şeyhülislâmlık yapmış olan Hocazâde Esad Efendi'nin fetvaları bu bağlamla tipik bir örnek teşkil etmektedir. Fetvalarının büyük bir kısmı Fetâvâ-yı Esad Efendi ve Fetâvâ-yı Müntehabe isimli yazma mecmualarda yer alır. Bu çalışmada Esad Efendi'nin, başta hukuk tarihi olmak üzere sosyal bilimlerin muhtelif alanlarında veri kaynağı olarak kullanılabilecek nikâh ve talâkla ilgili fetvalarının çeviri yazıları takdim edilmektedir. Fetvalar ilgili mecmuaların sadece nikâh ve talâk bölümlerinden değil, diğer bölümleri de taranmak suretiyle tamamından derlenmiştir. Böylece Şeyhülislâm'ın görev yaptığı dönemde ortaya çıkan nikâh ve tâlak meseleleri ve onun meri hukuk sistemi adına önerdiği resmi cevaplar kapsamlı bir şekilde gösterilmeye çalışılmıştır.