Bilimsel Tefsir Anlayışı ve Gazalî

Kur'ân'ı anlamak, bilimsel keşifleri onun âyetlerinde aramak mıdır, yoksa varlık âlemini ilâhî hikmetin bir tecellisi olarak okumak mı? Modern dönemde yaygınlık kazanan bilimsel tefsir anlayışının Gazâlî'ye dayandırılması, bu soruyu İslâm düşüncesinin en etkili isimlerinden birinin görüşleri üzerinden yeniden gündeme getirmektedir. Bu çalışma, Gazâlî'nin Kur'ân tasavvurunu kendi düşünce sistemi içerisinde ele alarak onun bilimsel tefsirle ilişkisini yeniden değerlendirmektedir. İlim tasnifinden varlık mertebelerine, ilâhî isim ve sıfatlardan mârifetullah anlayışına uzanan inceleme, Kur'ân, bilgi ve varlık arasındaki çok boyutlu ilişkiyi ortaya koymaktadır. Eserin temel iddiası, Gazâlî'nin tabiatı araştırmayı Kur'ân'da gizlenmiş bilimsel bilgileri keşfetmenin değil, Allah'ın kudret ve hikmetini tanımanın bir yolu olarak gördüğüdür. Bu yönüyle çalışma, Gazâlî'nin modern bilimsel tefsir tarafından ne ölçüde temsil edildiğini sorgularken Kur'ân'ı bilimsel keşiflerin deposu değil, insanı tefekküre, mârifetullaha ve ahlâkî inşaya yönelten ilâhî bir hitap olarak anlamanın imkânlarını tartışmaya açmaktadır.