Başlangıçtan Günümüze Mağrib Tefsir Tarihi

Araştırmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Mağrib bölgesinin sınırları ve isimlendirilmesi ile ilgili bilgiler verildikten sonra İslam öncesi Mağrib'in tarihi ile ilgili kısa bilgiler sunulmuştur. Ardından Mağrib'in müslümanlar tarafından fethedilmesi, sahabe ve tabiûnun İslam'ın yayılması ve öğretilmesi ile ilgili faaliyetlerine ve bölgede etkili olan fırka, mezhep ve tarikatların dini ve sosyal hayata, ilim ve kültüre yaptıkları katkılara değinilmiştir. Birinci bölümde başlangıçtan XIX. asra kadar klasik dönemde yapılan tefsir faaliyetleri belirli sistem içerisinde incelenmiştir. Bu bölümde tefsirler belirli ekoller şeklinde tasnif edilmemiştir. Çünkü bu tasnif oldukça zor olmakla birlikte aynı zamanda bazı problemleri içinde barındırdığı görülmektedir. Bu yüzden tefsirler, kayıp, yazma ve matbu tefsirler, hâşiyeler, ihtisarlar ve kısmi (sûre ve âyet) tefsirler şeklinde sınıflandırılarak incelemeye tabi tutulmuştur.
İkinci bölümde Mağrib'de çağdaş dönemde yapılan tefsirler incelenmiştir. Bu bölümde tefsirlerin sınıflandırılması sorunu ele alındıktan sonra Mağrib'de çağdaş dönemde yazılan tefsirler ıslahî/ictimâî, makâsıdî, selefî, fırka (İbâzıyye) ve işârî-tasavvufî tefsir ekolleri şeklinde sınıflandırılmıştır. Ekoller ile ilgili giriş mahiyetinde genel bilgiler sunulduktan sonra Mağrib bölgesindeki müfessirler ve metotları ele alınıp incelenmiştir. Ardından bu dönemde yazılan ve sınıflandırmaya dahil edilemeyen tefsirler; kayıp, yazma, matbu, eksik, hâşiye, ta‘lik ve kısmi tefsirler şeklinde sınıflandırılarak incelenmiştir.