HANEFÎ MEZHEBİNDE NESİH TEORİSİ

Kur'an-ı Kerîm'in anahtar kavramlarından biri olan ve teşrî‘ sürecinde uygulanan nesih, sahabe döneminden itibaren nasları doğru anlama ve yorumlamanın merkezine konulmuştur. Hüküm istinbat ederken naslar arasındaki ilişkiyi tespit etmede öncelikli bir konuma sahip olan nesih bilgisi de müçtehitte bulunması gereken şartlardan biri olarak kabul edilmiştir.
Usûle dair elimize ulaşan ilk eserin Şafiî'ye ait olması, nesih teorisinin Şafiî'ye nispet edilmesine neden olmuştur. Hâlbuki İslam tarihinde ilk sistematik fıkhî faaliyet ismi etrafında oluşan Ebû Hanîfe, neshe dair ortaya koyduğu teorik görüşleriyle nesih teorisinin temelini oluşturmuş, öğrencileri Ebû Yusuf ve Şeybânî de içtihatlarıyla bu teorinin gelişimine katkı sağlamıştır.
Teşrî‘ döneminden başlayarak Hanefî mezhebi imamları ve sonrası dönemdeki nesih anlayışını konu edinen bu çalışma, neshin tarihi seyrine ışık tutmakla beraber, Ebû Hanîfe'nin ortaya koyduğu ilkeler çerçevesinde neshin bir teoriye dönüştüğünü ele almakta ve kurucu imamlardan sonra Hanefî mezhebi içesinde neshe dair bir kırılmanın olup olmadığını tartışmalı bazı konular üzerinden ortaya koymaktadır.