İlâhî Hitâbın Mahiyeti

Bu kitap, giriş, dört bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Girişte çalışmamızın amacı, önemi, yöntemi ve sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde, İlâhî hitâbın nüzûlü kapsamında, vahyin sözlük ve terim anlamları, Kur'ân'da kullanımı, İlâhî hitâbın geliş şekilleri üzerinde durulmuştur. Bunun yanında, ağırlıklı olarak bu hitâbın mahiyeti ve imkânı üzerinde durulmuştur.
İkinci bölümde İlâhî hitâbın nitelikleri çerçevesinde, hitâbın metafizik boyutu, değişebilen ve değişemeyen yönleri, peygamberlerin bu hitâp karşısındaki tutumları ele alınmıştır. Ayrıca İlâhî hitâbın muhtevasının itikadî konularda değişmemekle beraber, teşriî hususunda toplumların değişim ve gelişiminin, örf ve âdetlerinin, algılarının dikkate alınarak değiştiği, toplumun aktif olması gibi, İlâhî hitâbın da dinamik olduğu incelenmiştir. Yine bu bölümde, İlâhî hitâp; ilham, sekîne, rûh ve rüyâ gibi benzeri olgularla karşılaştırılmıştır.
Üçüncü bölümde, İlâhî hitâbın Yüce Allah'tan başlayarak insanlara ulaşıncaya kadarki aşamaları ele alınmıştır. Hitâbın kaynağı “Levh-i Mahfûz” ve onun tefsirciler açısından kritiği yapılmıştır. Konumuzla ilgili âyetler ışığında “Levh-i Mahfûz”un muhtevası açıklanmış ve bu muhtevaya yapılan itirazlar değerlendirilmiştir. Bu hitâbın “Levh-i Mahfûz”dan Cebrâil'e (a.s.) gelişi; Cebrâil'den (a.s.) Resûlullah'a (sas) gelişi; “inzâl-tenzîl” meselesi gibi hususlardaki tartışmalar ele alınıp işlenmiştir. İlâhî hitâpta “lafız-manâ” aidiyeti meselesi, hitâptaki “tenzil” formunun İlâhî karakteri ve hikmetleri üzerinde durulmuştur.
Dördüncü bölümde, İlâhî hitâbın alan ve unsurları, insanların İlâhî hitâba muhatap olmalarının dereceleri, Yüce Allah'ın mufassal Kur'ân niteliğindeki kevnî hitâbının yanı sıra, muhtasar doğa niteliğindeki Kur'ân/vahyi metluv şeklindeki hitâp çeşitleri ele alınmıştır. Risalet hitâbı dışındaki tüm İlâhî hitâpların devam edip etmediği konusu üzerinde durulmuş ve vardığımız sonuçlar ortaya konulmuştur.