Mağrib'de Nâfî‘ Kıraati Verş Rivâyeti

Mağrib'de kıraat geleneğinin şekillenmesi, yalnızca farklı okuyuş biçimlerinin aktarımıyla değil; ilmî otorite, eğitim kurumları, toplumsal pratikler ve bölgesel tercihler arasındaki çok katmanlı etkileşimle gerçekleşmiştir. Bu çalışma, Nâfi‘ kıraatinin Verş rivayetinin başlangıçtan hicrî III. asrın sonuna kadar Mağrib'de nasıl yerleştiğini ve kalıcı bir okuma standardına dönüştüğünü incelemektedir. Medine merkezli ilmî miras, Mâlikîliğin sağladığı meşruiyet, rihle ve icâzet ağları, cami merkezli tedris, kadı ve imam atamaları ile mushaf istinsahı birlikte değerlendirilmekte; Verş mektebinin Mısır'daki teşekkülü ve Ezrak tarikinin Kayrevan üzerinden yayılışı ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Resm, zabt, âyet sayımı ve vakf-ibtidâ gibi alanlarla kıraat pratiği arasındaki uyumu da ortaya koyan eser, Nâfi‘-Verş ekseninin Mağrib'de yalnızca bir rivayet tercihi değil, dinî, pedagojik ve kurumsal bir standartlaşma modeli oluşturduğunu göstermektedir. Klasik kıraat ve tabakât kaynaklarını şehir ve kurum tarihleriyle birlikte okuyan araştırma, ilmî seyahatlerden ders halkalarına uzanan aktarım ağlarını görünür kılarak Mağrib kıraat tarihinin kurumsallaşma dinamiklerine bütüncül bir perspektiften yaklaşmaktadır ve özgün katkı sunmaktadır.