Ahmed b. Hanbel'in Hadis Tenkidi

Ahmed b. Hanbel, hadis rivayeti, râvi tenkidi ve ilel ilmindeki yetkinliğiyle erken dönem hadis düşüncesinin en etkili isimlerinden biridir. Ancak onun hadis tenkidindeki titizliği ile akaid ve fiten konularındaki rivayet tercihleri arasındaki ilişki, hadis anlayışının bütüncül biçimde kavranması açısından özel bir incelemeyi gerektirmektedir. Bu çalışma, İbn Hanbel'in hadisleri değerlendirme ölçütlerini yalnızca teorik ilkeler üzerinden değil, somut rivayetler ve bunlara ilişkin tercihleri üzerinden incelemektedir. Onun büyük hadis imamlarına yönelttiği tenkitler, meşhur rivayetlerde tespit ettiği illetler ve râviler hakkındaki hükümleri, akaid ve fiten hadislerinde benimsediği tutumla karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Böylece isnad ve râvi tenkidinin yanı sıra selefin görüşlerinin ve itikadî kabullerin rivayetlerin değerlendirilmesindeki rolü sorgulanmaktadır. Müsned'in oluşumu ve aktarımından sahâbenin konumuna, hilâfet ve siyasî otoriteden iman, kader ve haberî sıfatlara uzanan inceleme, İbn Hanbel'in hadis birikimini hangi ölçütlerle kullandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Eser, hadis tenkidi ile itikadî tercihlerin kesiştiği noktaları somut örneklerle görünür kılarak Ahmed b. Hanbel'in hadis metodolojisine ilişkin tartışmalara özgün bir katkı sunmaktadır.