Kur'an'da Hidayet Metodu Olarak Eleştrel Üslup

Kur'an-ı Kerim, insanın bireysel ve toplumsal hayatını düzenlerken teşvik ve müjdelemenin yanı sıra eleştiri, uyarı ve kınama gibi farklı söylem biçimlerine de başvurmaktadır. Bu çalışma, Kur'an'ın tenkit yöntemini yalnızca eleştiriye konu olan davranışlar üzerinden değil, eleştirinin hangi şartlarda, hangi aşamalardan sonra ve ne tür bir söylemle gerçekleştirildiği üzerinden incelemektedir. Eserin özgün katkısı, Kur'an'daki eleştirileri muhatapların inanç durumlarına, eleştirilen fiillerin mahiyetine, eleştiri öncesinde izlenen süreçlere ve kullanılan ifade biçimlerine göre tasnif ederek aralarındaki ilişkileri karşılaştırmalı biçimde ortaya koymasıdır. Özellikle uyarı, itap, tenkit ve lanet gibi farklı söylem biçimlerinin hangi durumlarda tercih edildiğini ve eleştirinin dozunun davranışın niteliğine göre nasıl değiştiğini belagat açısından çözümlemektedir. Böylece Kur'an'ın müminleri de eleştiri kapsamına alan, muhatabın kimliğinden ziyade eylemini esas tutan yaklaşımını somut örnekler üzerinden değerlendirmektedir. Çalışma, bu çözümlemelerden hareketle Kur'an'ın eleştiri anlayışının ilkelerini ve günümüz insanının düşünce, davranış ve toplumsal ilişkilerine sunabileceği imkânları tartışmaktadır.